1916 Hisarönü yangınından sağ kurtulan nadir binalardan biri, Alexan Topalyan ve oğullarının toptan satış ticarethanesiydi. Bu bina, Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nin yanından geçen Gözcü Sokak’ta bulunuyor. Bu binanın mimari özellikleri dönemin Ermeni kültürünü ve zanaatını yansıtıyor. Binanın cephesinde Ermeni işçilerin yaptığı ahşap işlemeler, Ankara’ya özgü pembe andetiz taşından yapılmış sütunlar, işlemeler ve kemerli pencereler dikkat çekiyor. Dükkanların sol tarafında ise, yangında yok olan Osmanlı Bankası’nın ilk şubesi vardı. Bu bina, 1891 yılında inşa edilmiş ve Neoklasik tarzda tasarlanmıştı. Binanın önünde, bankanın kurucusu olan Sultan Abdülhamid’in büstü yer alıyordu. Yangın sırasında banka binası tamamen yanmıştır. Bazı mimari parçaları da yol genişletme çalışmalarında ortadan kaldırılmıştır. Bu iki bina, Ankara’nın tarihi dokusunu oluşturan önemli yapılar olarak karşımıza çıkıyor. Yangından kurtulan Alexan Topalyan ve oğullarının ticarethanesi, Ermeni mirasının yaşayan bir tanığı olarak bugün de ayakta duruyor. Yangında yanan Osmanlı Bankası’nın şubesi ise, yangının şehre verdiği zararın bir sembolü olarak hafızalarda kalmıştır.

Kaynakça: Raymond N. Kevorkian & Paul B. Paboudjian, 2013. 1915 Öncesinde Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeniler, İstanbul: Aras Yayıncılık. Refik Halit Karay’ın Hatıraları