İlk Sayıştay Binası Divan-ı Muhasebat, 2021, Karışlık Teknik 34x54 cm
Başkent Ankara’da hızlı bir şekilde devam eden imar faaliyetleri 1924-1925 Lörcher
planları doğrultusunda uygulanmaktadır. Çoğunlukla Yenişehir’de yoğunluk
gösteren bu imar faaliyetlerinde Divan-ı Muhasebat için de bir bina yapılması düşünülmüştür. I. ve II. Meclis binalarının arası ile Ankara Vakıf Oteli (Ankara Palas)’nin
karşısında bulunan araziye yapılmak istenen bina, Mimar Nazım Bey tarafından projelendirilmiştir. Aynı dönemde yapılan Maliye Bakanlığı binası ile benzer olan bu
binanın müteahhitliğini ise Arif Hikmet Koyunoğlu yürütmüştür.
1925 yılında inşaatı tamamlanan, 1926 yılında ise Divan-ı Muhasebatın taşındığı bina, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Ankara’daki yapılarda uygulanan I. Ulusal Mimarlık üslubunda inşa edilmiştir. Selçuklu ve Osmanlı mimarisinden alınan mimari öğelerin kullanıldığı bu mimarlık akımının etkileri tüm cephelerde
kendini göstermektedir. Doğu-batı istikametinde dikdörtgen planlı olan bina, bodrum kat üzerine yerleştirilen zemin ve birinci kattan oluşmaktadır. Ankara’da yeni
yapılan binalarda I. Ulusal Mimarlık akımının kullanılması tepkileri de beraberinde getirir. Yeni kurulan modern Türk devletinin başkenti için uygun olmadığı söylenen
bu mimari üslup, özellikle aynı yıllarda Ankara’ya davet edilen birçok yabancı mimarın da bu mimari tarzını farklı şekillerde uygulaması, tepkilerin daha da artmasına
sebep olur.
Yakup Kadri bu durumu şöyle özetler “Bereket versin ki, ilk yılların acemiliği ve
zevksizliği yüzünden meydan alan bu cereyan, birdenbire yerini modern mimariye bıraktı. Villaların kuleleri yıkılmaya, ogival pencereler mustatil olmaya ve yeşilli
yaldızlı saçaklar ortadan kalkmaya başladı. Birçok binanın cepheleri, sakalını, bıyığını tıraş eden bu adamların yüzleri gibi değişiyor, düzelip sadeleşiyordu.”
I. Ulusal Mimarlık akımı Ankara’da Maliye Bakanlığı, Hariciye Vekâleti Binası
ve Adliye Sarayı gibi kamu binalarında da uygulanmış ancak o zamanlar bu kamu binalarında modernleştirme çabası görülmemiştir. Modernleşmenin neden bu
kamu kurumlarında değil de inşaatının tamamlanmasından beş yıl gibi kısa bir süre sonra Divan-ı Muhasebat binasında uygulandığı düşünülmesi gereken bir sorudur.
Kaynakça: Geçmişten Günümüze Sayıştay Binaları T.C. Sayıştay Başkanlığı 150. Kuruluş Yıl Dönümü Yayınları (No:4)